دكتر محمد مصدق

ادامه نوشته

نمادی از کوروش کبیر در میدان مرکزی المپیای سیدنی استرالیا(عکس)

دکتر مصدق

ادامه نوشته

اشکانیان

اشکانیان : آغاز حکومت اشکانیان

•  اشکانیان ( ۲۵۰ پ. م ۲۲۴ م. ) که از تیره ایرانی پرنی و شاخه‌ای از طوایف وابسته به اتحادیه داهه از عشایر سکاهای حدود باختر بودند، از ایالت پارت که مشتمل بر خراسان فعلی بود برخاستند.
نام سرزمین پارت در کتیبه‌های داریوش « پَرثَوَه » آمده است که به زبان پارتی پهلوی می‌شود. چون پارتیان از اهل ایالت پَهلَه بودند، از این جهت در نسبت به آن سرزمین ایشان را پهلوی نیز می‌توان خواند. ایالت پارتی ها از مغرب به دامغان و سواحل جنوب شرقی دریای مازندران و از شمال به ترکستان و از مشرق به رود تجن و از جنوب به کویر نمک و سیستان محدود می‌شد.
قبایل پارتی در آغاز با قوم داهه که در مشرق دریای مازندران می‌زیستند در یک جا سکونت داشتند و سپس از آنان جدا شده در ناحیه خراسان مسکن گزیدند.

شاهنشاهی اشکانی، بلند مدت ترين حکومت تاريخ ايران محسوب می شود. از به تخت نشستن ارشک اول ( 248 پ م ) تا سرنگونی اردوان چهارم به دست اردشير پابکان ( 226 ب م )، اشکانيان به مدت 476 سال به تمام يا قسمتی از ايران فعلی و سرزمينهای پهناور ديگری در حاشيه فلات ايران حکومت کردند. به دليل کمبود اطلاعات در مورد اين سلسله، نوشته های در مورد آنها به نوشتن خلاصه ای از تاريخ پرفراز و نشيب اين سلسله بسنده می کنند و اکثرا وارد جزئيات تاريخ آنها نمی شوند. از جمله جزئيات مهم در سرگذشت شاهان اشکانی، شرايط به سلطنت رسيدن آنها و ترتيب سلطنتی پادشاهان آنست که گنگی هر دو اين مسائل، سالهاست دانشمندان بسياری را به خود مشغول کرده.
يکی از مهمترين مسائل در شناخت تاريخ اوليه اشکانيان، دانستن اصليت آنها در قبيله « پرنی » است. اکثر تواريخ معمول، به خصوص آنهايی که در اروپا نوشته شده اند، اشکانيان را پارتی می خوانند، اما اين حقیقت است که ارشک و بقيه شاهان اشکانی، به قبيله پرنی، يکی از قبايل اتحاديه « ده » متعلق بوده‌اند.

پارت يا « پرثو »، يکی از شهرهای شاهنشاهی هخامنشی بود. از کتيبه بيستون می دانيم که ويشتاسپ، پدر داريوش بزرگ، در زمان کورش و کمبوجيه به عنوان شسب پارت به اين منطقه حکومت می کرد. به نظر می آيد که پارت و مردم آن به نسبت متمدن بوده اند و در شهرهای بزرگی مانند ابرشهر
( نيشاپور بعدی ) و روستاها به سر می بردند و اقتصادی متکی بر کشاورزی داشته اند. تقسيمات کشوری پارت نيز حاکی از آن است که پارت و شهرب « هيرکانه » (گرگان)، اکثرا به يکديگر متصل بوده اند و تحت نظارت يک شسب اداره می‌شده‌اند.

از حمله اسکندر و پايه گذاری سلطنت سلوکی، تقسيمات کشوری هخامنشی دست نخورده باقی می‌ماند و شسبهای يونانی به حکومت شهرب پارت گمارده می شوند. اين شهرب اکثرا همراه با شهرب ماد که از نظر زبانی و فرهنگی با آن بسيار نزديک بوده، قطب مشترک سياسی را تشکيل
می‌داده‌اند که تا مدتها طرفدار پادشاهان سلوکی محسوب می شده است.

در اوايل سده سوم پيش از ميلاد، از جهت شمال شرق شهرب پارت و در غرب شهربهای باختر و سغد، اتحاديه قبايل موسوم به « ده » که از صحرانشينان منطقه جنوب و غرب رود جيحون بودند، شروع به حمله به مرزهای پارت می کنند. از اين اتحاديه در کتيبه بيستون نيز سخن رفته و به نظر می آيد که يکی از قبايل آن، ماساگتهای معروف بوده اند که کورش بزرگ در جنگ با آنها کشته شد.
سکونت قبايل ده در منطقه شمال رود اترک و جنوب و غرب جيحون، مسئله ايست که به دليل وجود شهرهايی به نام دهستان در اين منطقه، قابل اثبات است. به نظر می آيد که زبان مردم « ده » گويشی از يکی از زبانهای ايرانی شرقی بوده که احتمالا به زبان سکاها، بخصوص سکاهای هئومه ورگه که در شرق آنها می زيستند، نزديک بوده. وجود کلمات خاص ايرانی شرقی در زبان پارتی ميانه می‌تواند گواهی بر اين مطلب باشد.

در اواسط دهه 250 پ م، قبيله « پرنی » از بقيه قبايل « ده » جدا شده و به سمت مغرب کوچ کرده است. برطبق گاهشماری خود اشکانيان و تقويم آنها، بزرگان قبيله پرنی در سال 248 پ م، شخصی به نام ارشک را به رهبری خود انتخاب می کنند. قبيله پرنی به رهبری ارشک به شهرب پارت حمله می کند و موفق می شود که آندراگوراس شسب مقدونی را شکست دهد و اولين سلطنت اشکانی را شالوده ريزی کند ( 238 پ م ).
در واقع تاسيس سلطنت اشکانی در پارت را بايد از سال 238 ق.م دانست.

سوشيانت

سوشيانت یا سوشیانس » اين کلمه از ريشه سوکه به معنی بهره و منفعت است می باشد کلمه سود فارسی از همين ريشه و بنيان است و سوشيانت به معنای رها کنندگان است. عقيده به موعود ۳۱ قرن است که مايه اميد ايرانيان گشته در کشاش گيتی آنان را اميدوار ساخته و از انحطاط و سقوط آنان جلو گیری کرده است.

سوشيانت می‌آموزد که به پيش برويد و گذشته را رها سازيد و اصل انتظار يعنی آينده گرايی و حرکت به آينده‌ای که بهتر از امروز خواهد بود و قناعت نکردن به يک زندگی فقيرانه و تحت ظلم.
منتظر يعنی منتظر آينده آنکه منتظر است اميدوار است و آنکه اميدوار است زنده است. روح زندگی در اوست بی شک در پرتو همين انتظار است که ايران ما روی نجات خواهد ديد و از فلسفه اين عقيده مقدس بوده که ايرانيان را به شجاعت و دلاوری ترغيب نموده.

يکی از ويژگی های قوم ايرانی اميد به آيندهاست که پيوسته از زمان حال به آينده توجه دارد عقيده سوشيانت بيانگر اين حقيقت است که روزی فرا خواهد رسيد که عدالت و آدميت و راستی پيروز گردد و بديها بروند و نيکی ها باز آيند خيانت و دروغ و ناراستی و فساد فردی و اجتماعی از جهان رخت بربند و سازش همگانی و عدالت اجتماعی مطلق و برابری و راستی حکمفرما شود.
سوشيانت می‌گويد آدم منتظر هم از نظر فکری و هم از نظر علمی و مادی يک آدم يا يک ملت آماده است پس سوشيانت حتما نبايد يک فرد باشد بلکه تک تک ما می‌توانيم بخشی از آن باشيم.

عقيده به سوشيانت اعتقاد به اين است که وعده خداوندگار در کتابهای دينی و همچنين آرزوی تمامی آدمهای پارسا و صالح تحقق خواهد يافت و جامعه‌ای که در آن آدميت و عدالت و حقيقت برای هميشه حکمفرما باشد، هرگز بازيچه دست ستمکاران نخواهد شد. رسالت سوشيانت برای همين اصل است. آزاد و پاينده باد ايران و سربلند باد ايرانی.

سوشیانت دارای فر کیانی است. غذای او سرچشمه مینوی است. سوشیانت، بدکاران را عقوبت می‌کند و نیایش به جای می‌آورد تا همه‌ی اهریمنان نابود شوند. سوشیانت وظیف‌ ی برانگیختن مردگان را دارد. در بامداد، او با یاران جاودانی خویش نماز صبح به جای می‌آورد و آن گاه مردگان زنده می‌شوند. سوشیانت ۵ روز آخر ماه اسفند در ۵ نوبت نیایش به جای خواهد آورد تا مردگان زنده شوند. مردگان برخواهند خواست و یکدیگر را باز خواهند شناخت.

در مندرجات اوستا، از یاران سوشیانت هم نام برده شده است که آنها در نو نمودن جهان با او همراهی خواهند کرد. از ۱۵ مرد و ۱۵ زن که معاونین او در نو نمودن جهان به شمار می روند، سخن گفته است.
اسامی برخی از این معاونین در سایر کتب ضبط شده است. مانند : ( کی خسرو، نرسی ، طوس ، پشوتن، اشاوزد، اغریرث ، گرشاسب ،نریمان و... ) و اسامی زنان در جایی ثبت نشده است.

از علائم ظهور سوشیانت، سی شبانه روز خورشید بر بالای آسمان می‌ایستد و در آن هنگام سپهر بجنبد و گردش ماه و مهر و اختر دگرگون شود. از زمین چون چشمه های آب آتش بجوشد و آب رو به کاستی نهد و باران از بارش بایستد. پس چون ۳ ماه به رستخیز مانده پیکاری بزرگ درگیرد و همچون آغاز آفرینش ۹۰ روز با اهریمن کارزار باشد. اما این نبرد سترگ همان سان که در آغاز با بارش آب و وزش باد بود در پایان تابش نیز خواهد بود.

سوشیانت پس از ظهور در خونیره پیشوای دینی گردد و همراه یارانش بر ۷ کشور حکم راند. سوشیانت به همراه ۶ فرشکرد کردار برای برخاستن همه‌ی آفریدگان اورمزدی یشت فرشکرکرداری سراید و چون یشت انجام شد سوشیانت به مردگان گوید برخیزید. خیزش مردگان جفت جفت باشد پس صف دین باوران از دین ستیزان جدا گردد و آن گاه همه‌ی مردم به یکباره ناله کنند و اشک ریزند.

مهندسان هخامنشی راز استفاده از عدد پی ( 3/14 ) را دو هزار و پانصد سال پیش کشف کرده بودن

• مهندسان هخامنشی راز استفاده از عدد پی ( 3/14 ) را دو هزار و پانصد سال پیش کشف کرده بودند.آنها در ساخت سازه های سنگی و ستون های تخت جمشید که دارای اشکال مخروطی است از این عدد استفاده می کردند.
عدد پی ( ∏ ) در علم ریاضیات از مجموعه اعداد طبیعی محسوب می شود. این عدد از تقسیم محیط دایره بر قطر آن به دست می آید. کشف عدد پی جزو مهمترین کشفیات در ریاضیات است. کارشناسان ریاضی هنوز نتوانسته اند زمان مشخصی برای شروع استفاده از این عدد پیش بینی کنند.
عده زیادی، مصریان و برخی دیگر، یونانیان باستان را کاشفان این عدد می دانستند اما بررسی های جدید نشان می دهد هخامنشیان هم با این عدد آشنا بودند.

« عبدالعظیم شاه‌کرمی » متخصص سازه و ژئوفیزیک و مسئول بررسی های مهندسی در مجموعه تخت جمشید در این خصوص ‌ گفت :
بررسی های کارشناسی که روی سازه های تخت جمشید به ویژه روی ستون های تخت جمشید و اشکال مخروطی انجام گرفته؛ نشان می دهد که هخامنشیان دو هزار و 500 سال پیش از دانشمندان ریاضی دان استفاده می کردند که به خوبی با ریاضیات محض و مهندسی آشنا بودند. آنان برای ساخت حجم های مخروطی راز عدد پی را شناسایی کرده بودند. دقت و ظرافت در ساخت ستون های دایره ای تخت جمشید نشان می دهد که مهندسان این سازه عدد پی را تا چندین رقم اعشار محاسبه کرده بودند. شاه کرمی در این باره گفت :
مهندسان هخامنشی ابتدا مقاطع دایره ای را به چندین بخش مساوی تقسیم می کردند. سپس در داخل هر قسمت تقسیم شده، هلالی معکوس را رسم می کردند. این کار آنها را قادر می ساخت که مقاطع بسیار دقیق ستون های دایره ای را به دست بیاورند.

محاسبات اخیر، مهندسان سازه تخت جمشید را در محاسبه ارتفاع ستون ها، نحوه ساخت آنها،‌ فشاری که باید ستون ها تحمل کنند و توزیع تنش در مقاطع ستون ها یاری می کرد. این مهندسان برای به دست آوردن مقاطع دقیق ستون ها مجبور بودند عدد پی را تا چند رقم اعشار محاسبه کنند.
بر اساس متون تاریخ و ریاضیات نخستین کسی که توانست به طور دقیق عدد پی را محاسبه کند، «غیاث الدین محمد کاشانی» بود.

داریوش هخامنشی بنیانگذار تخت جمشید، در سال 521 پیش از میلاد دستور ساخت تخت جمشید را می دهد و تا سال 486 بسیاری از بناهای تخت جمشید را طرح ریزی یا بنیانگذاری می‌کند.
این مجموعه باستانی شامل حصارها، کاخ ها،‌ بخش های خدماتی و مسکونی، نظام های مختلف آبرسانی و بخش های مختلف دیگری است.
مجموعه تخت جمشید مهمترین پایتخت مقاومت هخامنشی در استان فارس و در نزدیکی شهر شیراز جای گرفته است.

| منبع مطلب : سایت علمی دانشجویان ایران